Karanlıkların Gölgesinde Harap Olan Şehirler-2

“Şehir” kelimesi köken olarak “vilayet, memleket, kent” sözcüklerinden alıntıdır. Farsçadan gelen bu sözcük zamanla “krallık, devlet, ülke” anlamına evrilmiştir. Tarihimizde ilk defa 1200’lü yıllara ait olan bir Kur’an-ı kerim tefsirinde “şehr” olarak kullanılmıştır. Daha sonra ise Kanunname-i Al-i Osman’da sıkça karşımıza çıkmaktadır: Şehr Emini (kent sorumlusu) gibi.

“Şehir” etimolojik köken olarak M.S. 1200’lere dayanmakla birlikte ilk kurulan şehir devletlerine baktığımız zaman M.Ö. 4000’lere kadar gidebiliriz. İlk şehir devletlerinin kurucuları ise Sümerlerdir. Sümerler Mezopotamya’da kurulmuşlardır. Mezopotamya, Dicle ve Fırat nehirleri arasında kalan bölgedir. Günümüzde Irak, kuzeydoğu Suriye, Güneydoğu Anadolu ve güneybatı İran topraklarından oluşmaktadır. Bereketli toprakları barındırır ve uygun iklim koşuları nedeni ile yerleşmeye müsaittir. Sümerler, Akadlar, Babilliler, Asurlular ve Aramiler gibi devletler bu topraklarda hüküm sürmüştür. Bunların en önemlilerinden bir de Sümerlerdir.

Sümer Şehri’ni ilk defa M.Ö. 4000’lerde Ubaidliler kurmuşlardır. Obey Kültürünün bir parçası olan bu topluluk bataklıkları kurutmuş ve o toprakları tarıma açmış önemli bir kültürdür. Ayrıca ticaret, dokumacılık, dericilik, demircilik, taş oymacılığı ve çanak-çömlekçilik gibi işlerle uğraşmışlardır. Sümerliler Ubaidliler’den sonra kurulmuşturlar.Sümerler kendilerinden sonra gelen tüm devletleri etkilemişlerdir. Çünkü yazıyı bulmuşlar ve tarihi çağları başlatmışlardır.

Sümerliler’in bu bölgeye Orta Asya’dan göç ettiği tahmin edilmektedir. İran’dan gelen göçmenlerin ve daha önceden orda yerleşik olan Samiler’in karışımı ile oluşmuş bir kültürdür. Zamanla ilk imparatorluk olan ve teknolojik olarak kendinden üstün olan Elamlılar’la karşılaşıyorlar. Onlara paralı askerlik yapıyorlar, bir kısmı da esir düşüyor. Ancak Elamlılar’dan uygarlık noktasında çok şey öğreniyorlar ve Mezopotamya uygarlığına karşı galip gelmeyi başarıyorlar. İşte tam da bu noktada “Şehir Devletini” kurmaya başlıyorlar.

Bu dönemde kurulan şehir devletlerinde şehirler surlarla çevrili her şehrin bir tanrısı ve her şehirde bi tapınak vardı. Ziggurat adlı piramit şeklindeki tapınaklar önem arz etmektedir. En üst kısmında ibadethane şeklinde yapılar mevcut olmakla birlikte sadece ibadethane değil başka amaçlarla da kullanılır. Zigguratların içerisinde rahipler bulunur ve halkın tanrı ile olan iletişimini bunlar sağlar. İçerisindeki odalara sadece bunlar girebilirdi. Yükseklere inşa edilir ve yukarıda olan tanrıya bu rahipler vasıtası ile ulaşılırdı. Bundan dolayı şehir devletlerinin en önemli üyeleri bu rahiplerdi.

Ayrıca bu ilk şehir devletini oluşturan Sümerliler Dünya Uygarlığına bir çok katkı sunmuşlardır. Örneğin Ay yılına dayalı ilk takvimi bulmuşlardır. Tekerleği buldukları tahmin edilmektedir. Çünkü tarlaları sürdükleri bilinmekte ve bu çıkarım yapılmaktadır. Çemberi 360 dereceye bölmüşlerdir. Ancak M.Ö. 2000’lere gelindiğinde bağımsızlıklarını kaybetmişlerdir. Tufan denilen büyük hadiseden sonra bir daha toparlanamamışlar, Akadlar ve Elamlar gibi Mezopotamya devletlerinin saldırılarına maruz kalmışlar ve bağımsızlıklarını yitirmişlerdir. Ortadoğu’da kurulan devletlerin bir çoğu sümerlerden etkilenmişlerdir.

Şehir devletlerinin ilkini oluşturan Sümerliler insanlığa ve uygarlığa büyük hizmetler sunmuşlar,medeniyetin en önemli yapı taşı olan şehirleri insanlara mesken kılmışlardır. Yazıyı da insanlığın hizmetine sunmuş ve günümüze kadar gelen kültür aktarımının mirasçısı olmuşlardır. Ancak insan her zamanki gibi yine eski dostu ve ezeli düşmanı şehirleri yerle bir etmeyi başarmıştır. Medeniyetleri bir bir yer yüzünden silmek ve kendi mührünü kazımak istemiştir. İşte o zaman şehirler, tarihin en karanlık sayfalarında gölgelere hapsolmuş ve harap olmuşlardır.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s